Özet
Michael Demirel İsrail doğumludur, beş çocuk babasıdır ve hobi olarak soy araştırması ile aile tarihi üzerine çalışmaktadır. Gabriel Demirel’in oğlu ve Avraham (İbrahim) Demirel’in torununun oğludur. Kendi aile köklerini araştırması, onu Demirel ailesi ve Nash Didan topluluğuyla ilgili kaynakları toplama, düzenleme ve erişime açma konusunda uzun soluklu bir çalışmaya yöneltmiştir.
Demirel; Urmiye, Salmas, Van ve Başkale yörelerindeki Yahudi topluluklarının mirasını koruyan ve topluluğun “Lişan Didan” adıyla bilinen Yeni Aramice dilini belgeleyen Nash Didan sitesinin yöneticisi ve editörüdür. Ayrıca Sinior’un Günlüğü internet projesini ve dijital baskısını başlatmış, içeriğinin editörlüğünü üstlenmiştir.
Nash Didan Sitesinin Yönetimi ve Editörlüğü
İlk Nash Didan sitesi Eliav Aloni tarafından kurulmuştur. Michael Demirel daha sonra sitenin yönetim ve editörlük sorumluluğunu devralmıştır. Onun yönetiminde site; tarihsel bilgiler, fotoğraflar, yemek tarifleri, halk hikâyeleri, atasözleri, Aramice–İbranice sözlük, ses ve video kayıtları, anma sayfaları ile aile ve topluluk veritabanını içeren bir topluluk arşivine dönüşmüştür.
Çalışmaları; topluluk üyelerinden malzeme toplamayı, maddeleri düzenleyip yayımlamayı, fotoğraflardaki kişi ve yerleri belirlemeyi ve ailevi-toplumsal gelenekleri belgelemeyi kapsar. Aile veritabanı, topluluk mensuplarının torunlarının akrabalarını bulmalarına, aileler arasındaki bağları yeniden kurmalarına ve soy araştırmalarını geliştirmelerine yardımcı olmayı amaçlar.
Sözlü Geleneklerin ve Röportajların Belgelenmesi
Sitedeki bazı içerikler sözlü geleneğe dayanmaktadır. Demirel, aile ve topluluk üyelerinden aktarılan tanıklıkları ve hikâyeleri kaydedip düzenlemiştir. Bunlardan biri, Baruch Demirel’in anlatımına dayanarak kayda geçirip yeniden düzenlediği “Baba, Oğul ve Kar” hikâyesidir.
Demirel, 2021 yılında İsrail’deki İran Yahudilerini Araştırma Programı ACIS’in sözlü tarih projesi kapsamında Ofer Gabay tarafından röportaj edilmiştir. Röportajda Nash Didan topluluğunun tarihi, dili ve internet sitesi aracılığıyla yürütülen belgeleme ve koruma çalışmaları ele alınmıştır.
Sinior’un Günlüğü
Michael Demirel, 2005 yılında aile köklerini araştırırken David Demirel ile tanışmış ve David’in babası Sinior Demirel’in Türkçe ve Aramice yazdığı günlük defterini öğrenmiştir. Michael ve David yaklaşık üç yıl boyunca düzenli olarak bir araya gelerek günlüğü İbraniceye çevirmiştir.
Demirel, günlüğe adanan dijital projeyi başlatmış ve metnin farklı sürümleriyle destekleyici bağlam malzemelerini düzenlemeyi sürdürmüştür. Proje; metinleri, kişileri, yerleri, medyayı ve İbranice, İngilizce ve Türkçe çevirileri bir araya getirerek erişilebilir ve belgeli bir çevrimiçi baskı sunmayı amaçlar.
Başlıca Kaynaklar
- Eliana Baruch, “Nash Didan – Bizim İnsanlarımız”, Nash Didan sitesi.
- Nash Didan sitesi, “Sinior Demirel’in Günlüğü” — “Editörden Bir Söz”.
- İsrail’deki İran Yahudilerini Araştırma Programı ACIS, sözlü tarih projesi: Michael Demirel ile röportaj, röportajı yapan Ofer Gabay, 2021.
- Nash Didan sitesi, Halk Hikâyeleri bölümü ve “Baba, Oğul ve Kar”.
- Michael Demirel, proje için sağlanan biyografik bilgiler ve portre, 2026.