Rusya‘daki devrim, sınır dışındaki Rus birliklerinin komuta zincirini çökertti. Kasabada bulunan askerler düzenli emir alamaz oldu ve disiplin dağıldı. Yaklaşık bir ay boyunca bazı gruplar evlere baskın yaptı, mal ve altın yağmaladı, kadınlara saldırdı. O zamana dek koruyucu saydığımız kuvvet, kasabanın başlıca tehdidine dönüştü.1
Bir gece Rus askerleri baltalarla, evimize bitişik dükkânımıza geldi. Ağabeyim Avraham ile karısı2 dükkânın üstündeki odada oturuyordu. Askerler yakındaki bir evde kurdukları karakoldan gelmişti ve Avraham‘ı adıyla tanıyordu. O da, “Biziz, komşularınız!” diye seslendi.
“Avraham, oradan çekil; ateş ediyoruz,” dediler ve dükkâna tüfek ateşi açtılar. Avraham öfkeyle, “Geri çekilmesi gereken sizsiniz. Karakolunuza dönmezseniz biz ateş ederiz,” diye karşılık verdi; tabancasını çıkarıp yedi el ateş etti.
Askerler direniş beklemiyordu. Ateşi kesmesini isteyip bizim dükkândan vazgeçeceklerini, karşıdakini açacaklarını söylediler. Avraham bunu da kabul etmedi. Akıcı Rusçasıyla, “O dükkânı da açamazsınız. Bütün mahalleden çıkın!” diye bağırdı. Tanıdık dil ve kararlılığı etkili oldu; askerler çekildi.
Soygun ve şiddet bir süre daha sürdü. Sonunda birlikler eşyalarını toplayıp kuzeye gitti. Fakat ayrılmaları güvenlik getirmedi; geride bir iktidar boşluğu bıraktı ve kasabada yerlerini kimin alacağı korkusu büyüdü.
- 1917 Rus devrimleri ve ordudaki çözülme, İran’dan resmî çekilmenin öncesine rastlar. 15 Aralık 1917 ateşkesi Rus ve Osmanlı birliklerinin İran’dan çekilmesini öngörmüş, Brest-Litovsk Antlaşması 3 Mart 1918’de imzalanmıştır. Encyclopaedia Iranica, “Brest-Litovsk Treaty” (erişim: 2.9.2026).
- Özgün metnin notu: Avraham‘ın eşinin adı Biyaz’dı; adın anlamı ‘beyaz’dır.