Özet
Dr. Edip Osman Somunoğlu (1904–1982), Türk hekim ve siyasetçidir. Sinior’un günlüğünde Siirt askerî hastanesinin başhekimi ve binbaşı rütbesinde bir göz doktoru olarak anlatılır. Sinior’u yardımcısı olarak görevlendirmiş, hizmet koşullarını kolaylaştırmış, terzilik becerisini değerlendirmiş ve sonunda askerlik süresinin kısaltılmasına yardımcı olmuştur. Somunoğlu daha sonra Erzurum Belediye Başkanı, Cumhuriyet Senatosu üyesi ve Türkiye Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olmuştur.
Hayatı ve mesleği
Edip Osman Somunoğlu, 1904 yılında Erzurum’da doğdu. İstanbul Darülfünun Tıp Fakültesi’ni bitirdikten sonra kamu sağlık hizmetine girdi. Tercan ve Akçaabat’ta hükûmet tabipliği; Gümüşhane, Denizli ve Eskişehir’de sağlık müdürlüğü yaptı. Ayrıca Trabzon Sıtma Savaş Bölge Başkanlığı ve Trabzon Sağlık Müdürlüğü görevlerinde bulundu.
1955–1960 yıllarında Erzurum Belediye Başkanı oldu. Daha sonra Erzurum temsilcisi olarak Cumhuriyet Senatosu’nda 1964–1973 yılları arasında görev yaptı. 1965–1967 yıllarında Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı görevini yürüttü. Evli ve üç çocuk babasıydı; 1982 yılında İstanbul’da öldü.
Günlükteki rolü
05.02 kısmında Sinior, Siirt askerî hastanesine gelişini anlatır. Hastanenin müdürü ve binbaşı rütbesindeki göz doktoru Dr. Edip Osman, onu göz hastalarının tedavisinde yardımcısı olarak seçer: doktor hastaları muayene edip ilaçları yazar, Sinior ise damlaları uygular. Dr. Osman, Sinior’un koşullarını kolaylaştırır, ona yaylı bir yatak ayarlar ve muayene odasında kalmasına izin verir.
05.03 kısmında Dr. Osman, Sinior’un dikiş dikmeyi bildiğini öğrenir. Henüz açılmamış diş kliniğini ona atölye olarak verir; Sinior burada hastane personeli için terzilik yapar. Daha sonra onu evine davet eder, aile üyeleri için giysiler diktirir ve askerlik süresini kısaltmak için çalışacağına söz verir. Günlüğe göre bu söz tutulur ve Sinior erken terhis edilir.
Kimlik tespiti
Michael’ın sağladığı kaynak, günlükteki Dr. Edip Osman’ı hekim ve siyasetçi Edip Osman Somunoğlu olarak tanımlamaktadır. İsim, tıp eğitimi, kamu hizmeti kariyeri ve kronoloji günlükteki anlatımla uyumludur. Günlükte kısa biçim olan “Dr. Edip Osman” kullanılırken, sonraki kaynaklarda Somunoğlu soyadı da yer alır.
Kaynaklar
- Sinior Demirel’in Günlüğü, Beşinci Bölüm, 05.02 ve 05.03 kısımları.
- Erzurum Ansiklopedisi – Osman Edip Somunoğlu.
- TBMM Albümü 1920–2010.